niedziela, 16 sierpnia 2015

Ahoj, Česká republika! - czyli czeski dla podróżujących

Będąc w Pradze, w mojej głowie narodził się pomysł stworzenia słowniczka zwrotów przydatnych podczas podróży po Czechach. Sama radziłam sobie dzięki niemal perfekcyjnej znajomości rosyjskiego (w Pradze jest sporo rosyjskojęzycznych turystów i mieszkańców), jednak nie zawsze zdawało to egzamin. Bo jak kupić bilet na metro? Jak zamówić obiad? Nauczyłam się wiele nowych słów i to zmotywowało mnie do rozpoczęcia nauki języka czeskiego - jak na prawdziwą "językoholiczkę" przystało :)

Poniższe słówka oraz zwroty w większości są zapamiętane bądź spisane przeze mnie podczas pobytu w Czechach, więc mogą pojawiać się kosmetyczne błędy.


Pierwsze co się rzuca w oczy, czytając coś po czesku, to dziwne ptaszki i kreseczki nad literami:

Á, Č, Ď, É, Ě, Í, Ň, Ó, Ř, Š, Ť, Ú, Ů, Ý, Ž

Wydaje ci się, że nie wpływają jakoś specjalnie na wymowę? Nic bardziej mylnego!

Á, É, Í, Ó, Ú, Ý - kreseczka nad samogłoską oznacza, że musimy wymawiać ją długo (oczywiście, bez przesady :)
Ě - czyli miękkie "e" wymawiane jako "je", dla uczących się języka rosyjskiego nie jest to żadna nowość :) 
Ů - to jest dopiero dziwny wytwór alfabetu czeskiego! Na szczęście my, Polacy, nie będziemy mieć problemów z jego wymówieniem - ta literka to po prostu odpowiednik polskiego "ó", który nigdy nie pojawia się na początku wyrazów
Č, Š, Ž - nasze polskie "cz", "sz" i "ż", ale wymawiane bardziej miękko (znów ułatwione zadanie dla uczących się rosyjskiego) czyli coś pomiędzy "cz" a "ć", "sz" a "ś" i "ż" a "ź" 
Ď - odpowiednik polskiego ""
Ň - odpowiednik polskiego "ń
Ř - odpowiednik polskiego "rz", ale jedynie w pisowni, wymowa bardziej skomplikowana, coś jak r + ż
Ť - odpowiednik polskiego "ć"

Uff, najgorsze za nami! Teraz przejdźmy do głównego punktu programu czyli zwrotów.

Podstawowe zwroty

dzień dobry - dobrý den
cześć - ahoj (wymawiane z radością - ahoooooj, a to w przeciwnym wypadku Czech nie będzie zbyt zadowolony)
dobry wieczór - dobrý večer 
do widzenia - na shledanou 
dobranoc - dobrou noc 
na razie - zatím 
Pa! - Čau!
tak - ano
nie - ne
proszę - prosím 
dziękuję - děkuji 
dzięki - díky
przepraszam - promiňte (albo uniwersalna wersja dla leniwych - pardon)
Mówię trochę po czesku. - Mluvim česky trochu.
Nie rozumiem. - Nerozumim.

Pytania

Która jest godzina? - Kolik je hodin? 
Gdzie jest...? - Kde je...?
Jaká je to ulice? - Jaka to jest ulica?

Liczby do 10

1 - jeden
2 - dva
3 - tři
4 - čtyři
5 - pét
6 - šest
7 - sedm
8 - osm
9 - devét
10 - deset  

Transport

autobus - autobus
przystanek autobusowy - zastávka
samochód - auto
autostrada - dálnice
stacja benzynowa - benzínová pumpa 
pociąg - vlak
stacja kolejowa - nádraží 
metro - metro
stacja metra - stanice metra
odjazd - odjezd 
przyjazd - příjezd
opóźnienie - zpoždĕní
bilet - jízdenka 
Gdzie można kupić bilety? - Kde je možné si koupit jízdenky? 
Ile kosztuje bilet do...? - Kolik stojí jízdenka do...?
Chciałbym kupić bilet do... - Chtĕl bych si koupit jίzdenku do... 

Zakupy

sklep - obchod
gotówka - hotovost
karta kredytowa - kreditní karta
Můžu zaplatit kreditní kartou? - Czy mogę zapłacić kartą?
Kolik to stojí? - Ile to kosztuje?  

Czeskie menu

Mogę poprosić menu? - Můžu se podívat na jídelní lístek, prosím?   

napój - nápoj
woda gazowana/niegazowana - minerálka perlivá/neperlivá
piwo - pivo
herbata - čaj

zupa - polévka 
zupa cebulowa - cibulačka
zupa czosnkowa - česneková polévka
zupa ziemniaczana - bramboračka
zupa grzybowa - houbová polévka
zupa jarzynowa - zeleninová polévka
zupa pomidorowa - rajská polévka
flaki - drstkova polévka

danie główne - hlavní jídlo 
frytki - hranolky
ziemniaki - brambory
kotlet schabowy - vepřový řízek 
kotlet mielony - karbanátek
gołąbki - plnené zelí
smażony karp - smažený kapr
pstrąg pieczony na maśle - pečený pstruh na másle
placki ziemniaczane - bramboráki
knedliki bułczane - houskove knedlíky
knedliki ziemniaczane - bramborové knedlíky
pieczona wieprzowina z knedlikami i kapustą - vepřo-knedlo-zelo
polędwica wołowa z sosem śmietanowym - svíčková
golonka - vepřové koleno 


smażony ser - smažený sýr
pierogi - plněné taštičky
sos - omáčka 
świeże pieczywo - čerstvé pečivo
kiełbasa - klobása  
 
deser - moučník
jabłkowy strudel (narodowe ciasto Czechów) - jablkový štrůdl
kisiel - ovocný rosol 
galaretka - želé 
ciasto - koláč 
bita śmietana - šlehačka 

Słówka, z których pod żadnym pozorem nie wolno się śmiać, a na które możecie dość często natknąć się w Czechach! 

miejsce stałego zamieszkania - trvale bydlisko
teatr - divadlo
piwnica - sklep
piwiarnia - pivnica
rower - kolo
odjazdy autobusów - autobusové odchody
dziewczyna - divka
przystojniak - frajer
chwilowo nieobecny - momentalnie nepřítomny 
świeże - čerstvé
hot-dog - parek w rohliku
lody - zmrzlina
płyta CD - cédéčko 

Kultura pół żartem pół serio w języku czeskim

Być albo nie być, oto jest pytanie - Bytka abo ne bytka to je zapytka. 
Miłość się nie obraża i gniewem nie unosi. - Laska se ne wpina i ne wydyma sa.  
"Zaczarowany flet" - "Zahlastana fifulka"
"Terminator" - "Elektronicky Mordulec"
"Batman" - "Netoperek"
A gdy oglądacie mecz hokeja, często możecie usłyszeć: Z levicku na pravicku, pristavka i ... sito!
Rozmawiając z Czechami o hokeju, warto znać przynajmniej kilka nazwisk zawodników. Legendarni czescy napastnicy to: Popil, Potuhal a Smutny.  

~*~

Pisząc ten post po raz kolejny przekonałam się, że anegdota o tym, iż Bóg stworzył Czechów po to, by Polakom poprawić humor, nie wzięła się znikąd :)

Wielkie podziękowania dla pana Macieja - przewodnika z Agencji Turystycznej "Sudety", który chętnie dzielił się z nami, uczestnikami podróży do Pragi, ciekawymi i godnymi zapamiętania zwrotami czeskimi. Děkuji moc! 

9 komentarzy:

  1. Świetny wpis, pośmiałam się trochę, a większość zapamietam na pewno! Dziękuję i zapraszam do siebie!
    suropekk.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  2. Nono, ciekawa lekcja czeskiego. Nie wydaje się on aż taki trudny :D
    nutellaax.blogspot.com [KLIK]

    OdpowiedzUsuń
  3. Świetny post :D Niektóre słówka są po prostu świetne.
    Zapraszam do mnie

    http://odbicie-lustra.blogspot.com/

    OdpowiedzUsuń
  4. Niezwykle ciekawy post! Świetny pomysł! :) Byłam w te wakacje w Czechach i przyznam się, teraz mam ochotę pouczyć się tego języka :D
    Zapraszam:
    http://blog-niebanalny.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  5. Super post! Gdybym wyjeżdżała do Czech to na pewno bym z niego skorzystała ;) Gdy wyjeżdżałam do Włoch szukałam czegoś takiego :D

    http://hejkawszyscyumrzemy.blogspot.com/2015/08/dobre-uczynki-mi-nie-wychodza.html?showComment=1439921069167#c9001962214881675513

    OdpowiedzUsuń
  6. W końcu cos co pomorze mi przy moim wyjeździe do Czech ;)

    OdpowiedzUsuń
  7. What a nice and interesting blog!! Great posts!
    Wanna follow each other on gfc? Let me know!

    http://itsmeieva.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  8. Ja osobiście nie jechałam nigdy do Czech, ale jakbym już miała to na pewno skorzystałabym z twojego mini słownika ;)
    Mój Blog - klik!

    OdpowiedzUsuń
  9. Byłam już nie raz w Czechach i na Słowacji także takie podstawowe zwroty się przydają :) Jest tam dużo osób, które rozumieją jak mówi się do nich po polsku :)
    blog Przygody-Mileny.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń

1. Dziękuję za komentarz! W ten sposób motywujesz mnie do dalszego blogowania, a każda motywacja jest na wagę złota!
2. Jeżeli zostawisz link do swojego bloga - możesz mieć pewność, że na niego zajrzę, a jeśli mi się podoba, to skomentuję.
3. Do reklamowania bloga stworzyłam specjalną zakładkę - "Spam".